Mijn smart home

Ik ben niet zo slim, dat weet iedereen. Maar met wat technische hulpmiddelen kun je zoiets tegenwoordig wel een beetje verbergen door je huis heel slim te maken. Zelf ben ik daarmee begonnen in september 2018. Ik had toen de altan opgeknapt en ben begonnen met een paar lampen en een ledstrip. Mijn kennis van smart home was nog nihil en ik vond het toen al heel slim. Onzin natuurlijk, zoiets kun je het begin noemen van een ‘connected’ huis maar het is nog lang geen smart home.

Inmiddels heb ik heel wat kennis en ervaring en het is een leuke hobby geworden waarbij ik nog steeds dingen blijf leren. Ik ga een paar stukjes schrijven hierover om een deel van die kennis te delen. Dit is het eerste deel en beschrijft hoe het hier begon, doorontwikkelde en hoe het nu uiteindelijk is geworden.

Hoe ik begon

Ik had in september 2018 de altan opgeknapt en wou wat leuke verlichting op de altan, in de tuin en aan de garage. Mijn kennis van smart home was nihil dus dan doe je wat veel mensen doen. Je koopt wat Philips Hue spul, sluit dat aan en als het licht aan gaat als de zon ondergaat dan denk je dat je een smart home hebt. Het ziet er erg mooi uit, Hue heeft hele mooie lampen en led strips. Maar ik begon eens goed na te denken wat ik allemaal wou gaan doen in en om het huis.

Ik liep gelijk al tegen 2 zaken aan. Hue is knetterduur, de prijs staat in geen enkele verhouding tot hetgeen je krijgt. Als ik mijn hele huis daarmee zou vullen dan ging dat uitlopen op een financiële ramp. Ik had ook wel wat ideetjes in mijn hoofd en merkte eigenlijk gelijk al dat je met Philips Hue bijna niks kan. Het is leuk voor oma op haar flatje die 3 lampjes in de woonkamer wil laten kleuren. Het is plug en play en is door iedereen te gebruiken. Maar als je ietsje meer wil dan een paar lampjes dan ben je bij Hue snel klaar, het kan echt bijna niks en je kunt dat Hue systeem met de beste wil van de wereld geen smart home noemen.

Mijn avonturen op het gebied van smart home liepen dus eigenlijk al gelijk spaak. Gelukkig had het internet ook Lapland al bereikt. Ik ben dus op forums gaan rondstruinen en er waren diverse smart home systemen die veel meer konden dan Philips Hue. Er zijn genoeg systemen die leken te kunnen wat ik allemaal wou gaan doen en die ook betaalbaar waren. Home Assistant was er 1, maar toen ik daar iets dieper in dook haakte ik toch wel af. Je kon er van alles mee maar het leek allemaal erg ingewikkeld. Als je een lamp of sensor wilde toevoegen dan moest je de gegevens daarvan in een config bestand gaan zitten priegelen. Dat is veel gepruts, niet bepaald laagdrempelig.

In die tijd was er ook een Nederlands bedrijf die flink actief was in die markt. Hun naam kwam ook overal voorbij op forums. Het was niet super goedkoop maar het leek wel echt mooi. Dat was de Athom Homey. Een klein bolletje waar alles in zat, de controller en ook diverse communicatiechips zodat dat bolletje direct met alle lampen en sensors kon communiceren. Een echte alles in 1 oplossing dus. Je hoefde ook geen ingewikkelde toeren uit te halen om iets te automatiseren, je kon alles doen in overzichtelijke menu’s. Precies 1 week na de start van mijn avonturen met Philips Hue kwam hier een Homey.

Ik had dus wat Philips Hue lampen en een ledstrip in gebruik en dat spul werd aangestuurd door een Hue bridge. Gelukkig hoefde ik dat spul niet gelijk weg te gooien. Die Hue bridge is een erg gesloten systeem, je kunt er heel weinig andere dingen mee dan Hue spullen aansturen. Die Hue brigde kon in de opslag, de Homey kon de Hue lampen gewoon zelf direct aansturen. Homey had ingebouwde chips voor communicatie op 433, zigbee en Zwave. In een later deel leg ik die technieken uit.

Heel veel smart home fabrikanten gebruiken die technieken en Homey kan dat dus direct aansturen. Bijvoorbeeld Hue en Ikea lampen, Aqara sensors en veel meer. Alles direct gekoppeld aan Homey, zonder dat je voor elk merk de eigen bridge neer moet zetten. Je kunt in een systeem als Homey dus een bewegingssensor van Aqara een Lamp van Ikea aan laten zetten. Daarmee is een systeem als Homey veel flexibeler dan de eigen bridges van elk systeem zelf.

Mijn smart home begon te groeien. Ik kocht niet meer de knetterdure lampen van Hue. De Hue lampen die ik al had bleven in gebruik en werkten prima op Homey, maar ik kocht er van alles bij van andere merken. Lampen en schakelaars van Ikea, Temperatuursensors en bewegingsmelders van Aqara, dimmer switches van Hue en nog diverse andere zaken. In mijn smart home waren enkele zaken gekoppeld via wifi maar bijna alles liep verder via zigbee. Dat is een open standaard waar je echt veel spullen voor kunt kopen dus mijn huis werd steeds slimmer.

Maar ik leerde meer over smart home en ik wou meer dingen ermee gaan doen. Naarmate mijn kennis en wensen groeiden liep ik ook tegen steeds meer problemen met Homey aan. Wat eerst zo’n handig concept leek, 1 bolletje waar alles inzit bleek juist een nadeel te zijn. De Homey hardware was niet heel erg krachtig en je kon er ook niet even iets aan veranderen. Zo kreeg de zigbee controller die erin zat flinke problemen toen ik de 50 apparaten naderde, maar je kon er niet even een andere in zetten. Ik heb wel externe antennes eraan gezet, dat hielp iets maar de rekenkracht van het ding was gewoon niet genoeg.

Verder waren er ook steeds meer ergernissen over de support van de maker ervan, Athom. Er zaten lange tijd bugs in de core functionaliteit van de Homey, de zigbee meshing met name. De support forums stonden vol met de klachten die ik zelf ook had. Elke maand kwamen er nieuwe features, heel mooi allemaal, maar de problemen in de basis werden gewoon genegeerd. En er was nog iets…

Cloud

De cloud, jarenlang een mooi toverwoord dat vooral gebruikt werd door mensen die geen idee hebben wat het is, zoals consultants, maar die er wel wat centen aan willen verdienen. Maar in relatie tot een smart home wist ik inmiddels dat die cloud iets is dat je echt niet wil. Wat bedoel ik daarmee? Je moet nooit apparaten of systemen kopen die voor hun werking afhankelijk zijn van de servers van derden. Het beste is als je alles volledig lokaal aanstuurt en dat alles in je smart home gewoon blijft werken als er geen internet is. Veel apparaten gebruiken de cloud, zij sturen hun data naar een server van het bedrijf die het gemaakt heeft, en je smart home moet koppelen met die server om die data te krijgen en gebruiken in je smart home.

Na een tijdje besluit zo’n bedrijf dat een bepaald product ‘end of life’ is en ze zetten doodleuk die server uit. Meestal krijg je dan een email met prachtige uitleg dat je nu vooral hun nieuwe product moet kopen. Of een bedrijf gaat failliet, en dan worden hun servers gewoon uitgezet. Er zijn veel voorbeelden van dit soort dingen, zoals de duizenden garagedeuren die 2 jaar geleden ineens niet open gingen toen een maker van die openers failliet ging. De grote witgoedfabrikant die externe toegang tot hun apparaten ineens afsloot, of kijk eens hoeveel producten en services Google ‘ineens’ heeft stopgezet. Zulke dingen gebeuren echt vaak dus het is heel belangrijk dat je alleen zaken koopt en in je smart home koppelt die geen verbinding naar buiten nodig hebben. Homey zelf was voor de werking ook afhankelijk van Athom servers en die bleken verre van stabiel.

Exit Homey

Homey had dus best wat problemen en de ergernis bereikte begin maart 2021 een kookpunt toen de support van Athom voor de zoveelste keer met onzin adviezen kwam. Even je zigbee systeem resetten en al je 50 apparaten opnieuw koppelen…. Voor hun een prima oplossing want dan zijn ze zeker 2 dagen van je gezeur af, maar na de 2e keer zonder enige verbetering had ik zelf een oplossing bedacht die wel echt alle problemen oploste. Ik trok de voedingsplug uit Homey en het ding ging met een grote godver de kliko in. Homey was best een leuk ding om mee te spelen en ik heb er ook erg veel van geleerd, hoe dingen moeten en hoe dingen niet moeten. Maar nu was het echt klaar!

En nu?

Gelukkig had ik alles in huis zo gemaakt dat ik ook de oude lichtschakelaars gewoon kon gebruiken om het licht aan en uit te doen. Nu Homey geklikoneerd was had ik ineens een dom huis. Maar ik zat in elk geval niet in het donker en moest eens heel hard gaan nadenken wat ik nu moest gaan doen. Ik heb dus het internet weer aangeslingerd en ben fora gaan afstruinen.

Toen ik begon met mijn smart home had ik al eens gekeken naar Home Assistant. Dat systeem viel toen af, het was niet bepaald laagdrempelig. Maar dat bleek inmiddels anders te zijn. Home Assistant was heel erg doorontwikkeld en was nu vrijwel volledig menu gestuurd. Dus geen ingewikkeld gepriegel meer in configuratie bestandjes maar gewoon menugestuurd apparaten toevoegen en dingen automatiseren. Home Assistant had de afgelopen 2 jaar vrijwel alle andere systemen links en rechtsom ingehaald. Ik trok al vrij snel de conclusie dat ik hier maar eens mee moest gaan spelen.

Home Assistant

Dit is een stukje software dat volledig open source is en dat kan draaien op erg veel hardware, van hele kleine micro computertjes tot grote servers. Het heeft ook een enorme community waar je info kunt halen of hulp kan krijgen als je ergens mee vastloopt. Ook kan iedereen bijdragen in de ontwikkeling van HA, dus er bestaan echt heel erg veel integraties om de meest uiteenlopende apparatuur eraan te koppelen. Het draait ook helemaal lokaal en zolang je geen cloud afhankelijke apparatuur koopt zal het altijd werken. Dus ook als ergens servers worden uitgezet of je geen internet verbinding hebt.

Na het vergaren van wat info ben ik dus gaan shoppen. Home Assistant zelf is helemaal gratis en ook het gebruik is gratis, maar ik moest ‘iets’ hebben om het op te draaien. Ik heb daar toen een Raspberry Pi 4B 4GB voor gekocht. Die is krachtig genoeg voor deze taak en erg zuinig in verbruik, wat belangrijk is voor een apparaat dat altijd aan staat. Deze werkt normaal met een SD kaartje maar ik had overal gelezen dat dat beroerd werkt, dus ik heb die Rpi4 gelijk voorzien van een SSD drive.

Verder kocht ik een Conbee2 USB stickje. Dat is een stickje die je nodig hebt om een zigbee netwerk op te zetten, zodat HA met al je zigbee apparaten kan communiceren. Op onverklaarbare wijze verschenen er ook ineens nog wat sensors en andere leuke dingen. Het geld was weer op maar ik had nu weer genoeg spullen om lekker mee te spelen.

Vanaf hier ging het erg snel. Op de site van Home Assistant staat duidelijke uitleg hoe je de boel moet installeren, gewoon wat stappen volgen. Als het eenmaal draait is het een kwestie van een beetje in de instellingen en menu’s rondkijken en daarmee expirimenteren. Ik ben zo 2 dagen flink bezig geweest en kreeg steeds meer dingen goed aan het werk. Daarna heb ik de boel gereset. Ik had in die 2 dagen echt van alles geprobeerd en zoveel in instellingen geklooid dat het een rommeltje werd. Maar ik wist toen een beetje de weg in Home Assistant dus ik ben toen weer met een verse lege install begonnen en heb al mijn bestaande lampen, sensors en schakelaars toegevoegd en ben de boel gaan automatiseren.

Vanaf hier ging het alleen nog maar vooruit. Het werkt allemaal prima en kleine probleempjes zijn altijd op te lossen met even online zoeken. Home Assistant ontwikkelt zich ook in hoog tempo en wordt steeds uitgebreider en beter. Mijn smarthome is blijven groeien en het eind is echt nog niet in zicht.

Een jaar of 2 geleden heb ik de hardware veranderd. Niet omdat het echt nodig was maar omdat het kon. Ik kocht een Home Assistant Green die de raspberry Pi verving. Qua rekenkracht vergelijkbaar maar helemaal passief gekoeld en er is geen losse SSD nodig omdat er voldoende geheugen in zit. Minder snoeren dus. Ik heb de zigbee stick toen vervangen door een Skyconnect stick. De stabiliteit en ractiesnelheid van mijn zigbee netwerk ging erop vooruit en voor de rest ben ik ook helemaal tevreden.

De afgelopen week heb ik de skyconnect vervangen voor een nieuwe stick die Home Assistant heeft uitgebracht, de ZBT-2. Die heeft weer een nieuwere snellere zigbee chip en ook een erg goede antenne. Mijn smart home werkte goed maar ik merkte met die nieuwe stick wel duidelijk verschil. De reactiesnelheid is flink verbeterd, als ik nu 6 lampen tegelijk aanstuur dan gaan ze niet kort na elkaar maar vrijwel gelijktijdig aan en uit. Ook sensors op ‘moeilijke’ plaatsen doen het nu echt beter. Ik heb bijvoorbeeld een sensor in de diepvries en een diepvries is een gesloten metalen doos. Het signaal van die sensor viel dus af en toe kort weg. Nu niet meer.

Ik was aardig onder de indruk van die ZBT-2. Zo erg dat ik er dus nog 1 bij besteld heb. Deze heb ik ingesteld voor Thread. Dat is een radiotechniek die enigszins vergelijkbaar is met zigbee, maar weer een stuk moderner. Steeds meer smart home apparaten gaan thread gebruiken in plaats van zigbee, dus het werd tijd dat ik nu ook thread in mijn huis heb. Onder andere Ikea gaat helemaal overschakelen van zigbee naar thread. Ik kan nu dus beiden.

Ik stuur op dit moment 135 apparaten aan met Home Assistant en kan daarvan 1402 dingen uitlezen of aansturen. Best heel wat dus. Ik heb ook nog een hele berg sensors en andere dingen in de la liggen en zit nog vol plannen. Ik ga me deze winter echt niet vervelen. Ook zal ik proberen wat meer op knopjes van mijn toetsenbord te duwen zodat er hier wat stukjes verschijnen. Ik wil in elk geval over de volgende dingen nog wat artikeltjes maken:

• Uitleg van de verschillende draadloze technieken, meshing, Zigbee, Zwave, Thread etc
• smart home of connected home (not so smart), design van een smart home
• persoonsdetectie in een ruimte, oud en nieuw
• storingen onderling tussen zigbee, thread, wifi etc.
• wat ‘projectjes’ die ik hier in en aan elkaar geknutseld heb

En vast nog wel meer maar geen zorgen, ze worden niet zo lang als dit stuk.